Kiedy po raz pierwszy zobaczyłem książkę "PHP. Programowanie", moją uwagę zwróciło kilka rzeczy: nazwisko Zeeva Suraskiego - współtwórcy PHP, napis "omówienie PHP5" i oczywiście objętość książki, która ma prawie tysiąc stron! Ten ostatni fakt jest jednak trochę mylący, a w połączeniu z dwoma poprzednimi, może sprawić, że sięgniemy po tę pozycję bez zastanowienia, a zastanowić się trzeba. Choćby dlatego, że prawie sześćset stron liczy opis wszystkich funkcji PHP. Pytanie czy nam to potrzebne i czy reszta książki również jest tak podobna do manuala PHP, dostępnego w internecie za darmo?

Leon Atkinson, główny autor książki, podzielił całość na cztery części: Programowanie w PHP, Funkcje PHP, Algorytmy i Inżynieria oprogramowania.
Pierwsza z nich to po prostu kurs PHP - dobry, rzetelny i zawierający niezbędne informacje o zmiennych, funkcjach, tablicach i wszystkich podstawowych elementach języka. Szczególnie dokładnie zostały opisane klasy, zgodnie z modelem obiektowym w PHP5.
Nie ma do czego się przyczepić, może poza tym, że kiedy sprawdziłem jego podobieństwo do, wspomnianego już, manuala PHP, zaskoczenie było duże: niektóre fragmenty spisu treści były identyczne (!), treściowo natomiast "PHP. programowanie" to wręcz uboższa wersja internetowego brata. Można zapytać: to nie dziwne, bo na ile sposobów można opisać PHP? Jeżeli ktoś odpowie, że na jeden, to staje przed wyborem czy wybrać to samo za sto złotych czy za darmo. Na tej zasadzie można by wykluczyć większość "papierowych" kursów PHP, ale tylko z pozoru bowiem w rzeczywistości, opis języka można napisać podobnie, lecz inaczej: dzieląc się własnymi doświadczeniami, przedstawiając nietypowe problemy i ciekawe przykłady. Tutaj tego nie znalazłem. Na szczęście na cały kurs to jedynie sto czterdzieści pięć stron, a to znaczy, że zostaje jeszcze osiemset... no właśnie, czego?

Część druga nie przynosi pocieszenia, ponieważ na pięćset dziewięćdziesięciu dwóch stronach autor opisuje wszystkie funkcje PHP. Nie znajduję w tym żadnych zalet - w internecie odszukam potrzebną funkcję szybciej i łatwiej, opatrzoną wieloma przykładami. Dla kogo więc ten dział? Dla kompletnie nie znających angielskiego i nie mających dostępu do internetu? Jeżeli tacy programiści istnieją, nie muszą czytać dalej - kupować w ciemno!

Dalej robi się znacznie lepiej, choć niestety "jesteśmy" już na siedemset trzydziestej siódmej stronie książki. W trzeciej części, o nazwie Algorytmy, autor opisuje podstawowe rozwiązania w PHP. Ten dział, zresztą tak, jak dwa poprzednie, stoi na wysokim poziomie, jednak, w przeciwieństwie do dotychczasowych treści, można tu znaleźć informacje niedostępne tak łatwo, a i podejście do tematu określiłbym jako nieszablonowe. Leon Atkinson nie opisuje bowiem użycia kilku podstawowych funkcji i nie rozpisuje się o ich wywołaniu, lecz odpowiada na pytanie "jak rozwiązać dany problem?", przedstawiając mechanizm pracy PHP, co pozwala na budowanie własnych funkcji. Zresztą mniej ambitni znajdą odpowiednie funkcje w części drugiej. I każdy jest zadowolony.

Czwarta, ostatnia część książki "PHP. programowanie" zaczyna się w miejscu, gdzie swoją edukację kończy już wielu "programistów". Inżynieria oprogramowania dochodzi do głosu, kiedy znamy już podstawy PHP. Teraz chodzi o to by pisać kod czysty, bezpieczny, szybki i odpowiednio oddzielony od kodu html. Temu ostatniemu poświęcony jest cały rozdział, gdzie autor pokazuje różne na to sposoby. Dalej czytamy o planowaniu, projektowaniu czy korzystaniu z gotowych rozwiązań. Często są to tematy okołoprogramistyczne, gdzie niewiele jest kodu, ale dużo innych informacji. Sporo miejsca autor poświęca również efektywności kodu, pokazując, jak mierzyć szybkość skryptu, optymalizować go, a także które rozwiązania są niezalecane i jak można je zastąpić. Na koniec Atkinson porusza rzadko opisywany temat czyli wzorce projektowe, jednocześnie przedstawiając kilka ciekawych rozwiązań dla klas, opisując takie rozwiązania, jak Singleton, Fabryka (Factory) czy Obserwator (Observer).

Nie ulega wątpliwości, że cała książka stoi na wysokim poziomie: jest aktualna, rzetelna i kompletna, jednak pierwsze siedemset stron nie zawierają niczego czego nie znajdziemy w manualu PHP, i o ile zamieszczenie kursu PHP, nawet tak podobnego do manuala, jest jeszcze zrozumiałe, to już pełna lista funkcji mniej. Jeżeli komuś taka lista jest potrzebna, to mam nadzieję, że nie czyta już tego tekstu i już dawno jest w sklepie. Komu jest zbędna, radzę zastanowić się nad kupnem książki cieńszej i tańszej.